Πώς φτιάξαμε την δεξαμενή νερού χρησιμοποιώντας ferrocement

Θέλαμε να δημιουργήσουμε μια αρκετά μεγάλη δεξαμενή νερού για το πότισμα του λαχανόκηπού μας, χωρίς να ξεφύγουμε σε κόστος και χωρίς να χρειαστούμε εξειδικευμένο εξοπλισμό ή συνεργεία.

Από την αρχή είχαμε τρεις βασικές προτεραιότητες: χωρητικότητα, κόστος και δυσκολία κατασκευής. Δεν θέλαμε μια έτοιμη πλαστική δεξαμενή, αλλά ούτε και μια συμβατική κατασκευή από οπλισμένο σκυρόδεμα που θα απαιτούσε περισσότερα υλικά, καλούπια και βαρύ εξοπλισμό.

Μετά από αρκετό ψάξιμο, καταλήξαμε στο ferrocement (σιδηροτσιμέντο). Η συγκεκριμένη μέθοδος μας ταίριαξε πολύ: ένας σχετικά ελαφρύς αλλά ανθεκτικός μεταλλικός σκελετός, αρκετές στρώσεις πλέγματος και τσιμεντοκονία που εφαρμόζεται σταδιακά, δημιουργώντας ένα ενιαίο και ισχυρό κέλυφος.

Γιατί κυλινδρικό σχήμα

Η πρώτη μας απόφαση αφορούσε το σχήμα. Επιλέξαμε να κάνουμε τη δεξαμενή κυλινδρική, κυρίως επειδή το κυκλικό σχήμα βοηθά στην πιο ομοιόμορφη κατανομή της πίεσης του νερού στα τοιχώματα.

Όσο αυξάνεται η ποσότητα του νερού, αυξάνεται και η πίεση που ασκείται στα τοιχώματα, ιδιαίτερα προς το κάτω μέρος της δεξαμενής. Μια κυλινδρική κατασκευή κατανέμει αυτές τις δυνάμεις πιο ομοιόμορφα γύρω από την περίμετρό της και αποφεύγει τις γωνίες μιας ορθογώνιας δεξαμενής, όπου μπορούν να αναπτυχθούν επιπλέον τάσεις.

Αποφασίσαμε να την κάνουμε 2 μέτρα σε διάμετρο και 2 μέτρα σε ύψος, με χωρητικότητα περίπου 5,5 κυβικά μέτρα. Αυτό μας φάνηκε μια καλή ισορροπία μεταξύ χρήσιμης χωρητικότητας και μιας κατασκευής που μπορούμε να διαχειριστούμε σχετικά εύκολα.

Θέλαμε επίσης να μειώσουμε το συνολικό ύψος της κατασκευής. Για αυτόν τον λόγο σκάψαμε περίπου 50 εκατοστά στο έδαφος, έτσι ώστε ένα μέρος της δεξαμενής να βρίσκεται κάτω από το επίπεδο του εδάφους.

Ο μεταλλικός σκελετός

Αφού προετοιμάσαμε τον χώρο, ξεκινήσαμε με τον βασικό σκελετό της δεξαμενής χρησιμοποιώντας δομικό πλέγμα.

Ο σκελετός δίνει ουσιαστικά το αρχικό σχήμα στη δεξαμενή και λειτουργεί ως βάση για τις επόμενες στρώσεις.

Στη συνέχεια προσθέσαμε κοτετσόσυρμα τόσο στην εσωτερική όσο και στην εξωτερική πλευρά του σκελετού. Το κοτετσόσυρμα δημιουργεί μια πυκνή επιφάνεια πάνω στην οποία μπορεί να «πιάσει» η τσιμεντοκονία, επιτρέποντάς της να δεθεί σταδιακά με το μεταλλικό πλέγμα και να δημιουργήσει ένα ενιαίο κέλυφος.

Η βάση της δεξαμενής

Για τη βάση χρησιμοποιήσαμε ένα πιο συμβατικό μείγμα σκυροδέματος που αποτελείται από:

τσιμέντο : άμμος : χαλίκι = 1 : 2 : 3

Η βάση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς πρέπει να μπορεί να υποστηρίξει το τεράστιο βάρος του νερού.

Ένα κυβικό μέτρο νερού ζυγίζει περίπου έναν τόνο. Επομένως, μια δεξαμενή που περιέχει αρκετά κυβικά μέτρα νερού δημιουργεί σημαντικά φορτία τόσο στη βάση όσο και στο έδαφος από κάτω.

Για αυτόν τον λόγο, δώσαμε ιδιαίτερη προσοχή στη σωστή συμπύκνωση και στην ομοιόμορφη στήριξη της βάσης.

Τα τοιχώματα από ferrocement

Μόλις ολοκληρώθηκε ο σκελετός, ξεκινήσαμε το πιο χρονοβόρο κομμάτι της κατασκευής: την εφαρμογή της τσιμεντοκονίας.

Για τα τοιχώματα χρησιμοποιήσαμε ένα πιο λεπτό μείγμα:

τσιμέντο : άμμος = 1 : 2

Η τσιμεντοκονία εφαρμόστηκε σταδιακά πάνω στο κοτετσόσυρμα, γεμίζοντας τα ανοίγματα του πλέγματος και δημιουργώντας σιγά-σιγά ένα συμπαγές κέλυφος.

Συνολικά εφαρμόσαμε δύο στρώσεις στο εσωτερικό και δύο στρώσεις στο εξωτερικό, με συνολικό πάχος τοιχώματος περίπου 6 εκατοστά.

Η διαδικασία είναι αρκετά διαφορετική από το να γεμίσεις απλώς ένα καλούπι με συμβατικό σκυρόδεμα. Εδώ το πάχος δημιουργείται σταδιακά, στρώση-στρώση, και χρειάζεται αρκετή υπομονή για να γίνει σωστά.

Αυτό είναι επίσης ένα από τα πλεονεκτήματα του ferrocement: σου επιτρέπει να κατασκευάσεις μια σχετικά μεγάλη και ανθεκτική δεξαμενή χρησιμοποιώντας απλά υλικά και χωρίς βαριά καλούπια.

Στεγανοποίηση

Το επόμενο σημαντικό βήμα ήταν, φυσικά, η στεγανοποίηση.

Χρησιμοποιήσαμε ένα στεγανοποιητικό πρόσμικτο κατάλληλο για επαφή με πόσιμο νερό (food-safe) ως μέρος του συστήματος στεγανοποίησης.

Για εμάς ήταν σημαντικό να χρησιμοποιήσουμε προϊόντα ειδικά κατάλληλα για αποθήκευση νερού και όχι απλώς οποιοδήποτε κοινό στεγανοποιητικό προϊόν.

Στην κορυφή της δεξαμενής τοποθετήσαμε λαμαρίνα, ώστε να προστατεύεται το επάνω μέρος της κατασκευής και να έχουμε ένα πιο καθαρό και πρακτικό τελείωμα.

Σωληνώσεις και συλλογή βρόχινου νερού

Από την αρχή είχαμε προβλέψει και τις απαραίτητες σωληνώσεις.

Τοποθετήσαμε έναν σωληνομαστό για τη βρύση, ώστε να μπορούμε να παίρνουμε εύκολα νερό όποτε χρειάζεται πότισμα ο λαχανόκηπος.

Χρησιμοποιήσαμε επίσης σωλήνες PVC για τη διοχέτευση του βρόχινου νερού στη δεξαμενή. Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να αξιοποιούμε μέρος του νερού της βροχής, αντί να το αφήνουμε απλώς να απορρέει και να χάνεται.

Τέλος, τοποθετήσαμε έναν σωλήνα υπερχείλισης PVC 50 mm, ώστε όταν η δεξαμενή γεμίσει, το επιπλέον νερό να μπορεί να απομακρύνεται με ελεγχόμενο τρόπο.

Γιατί επιλέξαμε το ferrocement;

Η κατασκευή δεν ήταν απαραίτητα η πιο γρήγορη ή η πιο εύκολη λύση. Το ferrocement απαιτεί αρκετή χειρωνακτική εργασία, ιδιαίτερα κατά την εφαρμογή των πολλών στρώσεων τσιμεντοκονίας.

Αυτό όμως είναι και ένα από τα στοιχεία που μας άρεσαν στη συγκεκριμένη προσέγγιση. Μπορέσαμε να κατασκευάσουμε μόνοι μας μια μεγάλη δεξαμενή νερού, χρησιμοποιώντας υλικά που μπορούσαμε σχετικά εύκολα να προμηθευτούμε και χωρίς την ανάγκη για πολύπλοκα καλούπια ή βαρύ εξοπλισμό.

Για τις δικές μας ανάγκες, η ισορροπία μεταξύ κόστους, μεγέθους, αντοχής και δυνατότητας να την κατασκευάσουμε μόνοι μας είναι αυτό που τελικά έκανε το ferrocement να αξίζει τον κόπο.

Τελικά, η δεξαμενή αποτελεί ένα ακόμη μικρό κομμάτι της προσπάθειάς μας να κάνουμε το κτήμα μας πιο αυτάρκες. Συλλέγοντας και αποθηκεύοντας το βρόχινο νερό και χρησιμοποιώντας το για το πότισμα του λαχανόκηπου, μπορούμε να αξιοποιούμε καλύτερα έναν πολύτιμο φυσικό πόρο και να μειώνουμε την εξάρτησή μας από το δίκτυο ύδρευσης.

Σημείωση: Αυτό το άρθρο περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάσαμε τη δική μας δεξαμενή. Οι διαστάσεις, τα πάχη των τοιχωμάτων, ο οπλισμός και οι μέθοδοι στεγανοποίησης θα πρέπει να προσαρμόζονται στις συγκεκριμένες συνθήκες και στα φορτία κάθε κατασκευής. Για μεγάλες δεξαμενές ή κατασκευές που δέχονται σημαντικά φορτία, ο σχεδιασμός θα πρέπει να ελέγχεται από αρμόδιο μηχανικό.